Project De Verwondering – over hoe je met leerlingen een goed onderzoek opzet

Zoals ik Frans Droog hieronder beloofde, hierbij de documenten die we in onze cursus Onderzoeksvaardigheden gebruiken. Voel je vrij die te gebruiken in je eigen projecten met leerlingen. Ik hoor graag hoe het gegaan is.

Het materiaal hebben we met onze werkgroep Onderzoeksvaardigheden op het ECL in Haarlem ontwikkeld. Daaraan hebben Els de Jong (coördinatie en eindverantwoordelijkheid) en Pieter Knook (die onlangs een afstudeerscriptie voor zijn studie evidence-based onderwijs schreef) in belangrijke mate bijgedragen. De ideeën voor dit soort onderzoeksprojecten heb ik jaren geleden samen met mijn vriend Dirk van der Wulp op de Jac.P. Thijsseschool (nu College) in Castricum ontwikkeld. In die tijd (eind jaren ’70) organiseerden we werkweken in Twente met een groot aantal docenten met vakoverstijgende onderzoekjes. Later (begin jaren ’80) gingen Dirk en ik naar Wieringen met 5-havo waar de leerlingen voor hun eindexamen biologie en aardrijkskunde op het wad veldonderzoek deden. Daar kwamen de meest fantastische onderzoeken uit voort. Onder andere ‘Het Mysterie van het Drijvende Zand’, waar ik later nog eens over wil vertellen.

Onderzoeksopzet Dit is een boekje van 6 pagina’s, waarin de leerlingen wordt uitgelegd hoe ze een onderzoek beginnen. Het gaat daarbij vooral om het bedenken van de vraag, iets dat veel leerlingen, maar ook docenten, geneigd zijn te vergeten. Onze werkgroep bedacht deze opzet als antwoord op het probleem dat de profielwerkstukken van onze 5H- en 6V-leerlingen vaak van lage kwaliteit waren. Dikke pakken papier, grotendeels bijelkaar gekopieerd en geplakt van internet, soms zelfs zonder bronvermelding. Het besef dat dat plagiaat is en dus strafbaar is nu eindelijk doorgedrongen. Het resultaat van onze aanpak is dat de laatste jaren de pws-en stukken beter geworden zijn. Vorig schooljaar is een van de werkstukken hoog geëindigd in de prijsvraag van de KNAW.

De Verwondering Deze powerpoint laten we in de vierde klas zien aan het begin van de cursus Onderzoeksvaardigheden. Leerlingen kunnen het in eerste instantie stom vinden. Waarom moeten we ons ergens over verwonderen? We vertellen er dan altijd bij dat mensen die succes hebben, bijv. een chirurg, een ingenieur, een natuurkundige, een songwriter, een schrijver, een zakenman, zonder uitzondering mensen die iets zien dat anderen niet zien. Met andere woorden, mensen die in staat zijn zich te verwonderen. Als je die eigenschap bij je zelf weet te ontwikkelen heb je daar je leven lang plezier van. Het maakt je creatief en kritisch.

In volgende blogs zal ik meer materiaal uploaden dat ik in mijn projecten met Boks Communicatie of op het ECL gebruik.

Over Dick van der Wateren

Als blogger en onderwijsauteur denk ik na over onderwijs en pedagogiek. In 2016 verscheen bij Uitgeverij Ten Brink mijn boek 'Verwondering' waarin ik een lans breek voor onderwijs op basis van vragen die leerlingen zelf bedenken. Op het ECL in Haarlem heb ik talentvolle en begaafde leerlingen begeleid die meer uitdaging nodig hebben, en leerlingen gecoacht met diverse problemen - onderpresteren, perfectionisme, levensvragen. Na een lang leven in het onderwijs en de wetenschap ben ik in 2017 een filosofische praktijk beginnen, De Verwondering, in Amsterdam. Daar heb ik gesprekken met volwassenen zowel als jongeren over levensvragen, zingeving, werk, studie, relaties.

6 Reacties naar “Project De Verwondering – over hoe je met leerlingen een goed onderzoek opzet”

  1. Hoi Dick,
    Dank voor het delen van jullie materialen.
    Benieuwd naar de rest en de verdere ervaringen en de uitvoering van de PWSen.
    Met vriendelijke groet,
    Frans

Trackbacks/Pingbacks

  1. Verder denkend over ontdekkend leren vs geleide instructie « Blogcollectief Onderzoek Onderwijs - 25/01/2013

    […] Onderzoekers als Daniel Willingham en blogcollega Paul Kirschner argumenteren dat onderzoek doen een grote mate van expertise vereist, die je pas bereikt na jaren van oefening (de 10.000 urenregel). Dat is ongetwijfeld waar. We kunnen dan ook niet verwachten dat een profielwerkstuk het niveau haalt van een wetenschappelijke publicatie. Ook al vragen we onze leerlingen aan het eind van hun schoolcarriëre een ‘meesterstuk’ af te leveren, het is toch vooral een oefening in creativiteit en kritisch en onafhankelijk denken. Maar zonder die vaardigheden is een pws naar mijn mening een zinloze herhaling van de werkstukken die ze eerder in hun schoolloopbaan produceerden en die meestal niet meer zijn dan reproductie van feiten en kennis. Het is ook niet zo dat ze bij ons totaal onvoorbereid aan hun pws beginnen. Vanaf de vierde klas volgen ze de leerlijn Onderzoeksvaardigheden, waarin ze o.a. leren wat een goede onderzoeksvraag is. Sinds we daarmee begonnen is het niveau van de pwsen met sprongen vooruit gegaan. Zie de posts over die leerlijn op mijn eigen blog hier, hier en hier. […]

  2. Wat cognitieve psychologie ons kan leren voor de dagelijkse lespraktijk 2 « Blogcollectief Onderzoek Onderwijs - 19/10/2012

    […] onderzoek moeten doen voor hun profielwerkstuk. (Zie een verslag over leerlijnen op mijn school hier en hier.) We vragen ze dan weer in de rol te stappen van die nieuwsgierige, onderzoekende kleuter […]

  3. Hoe begeleid je onderzoek door leerlingen? « Blogcollectief Onderzoek Onderwijs - 06/09/2012

    […] en het onderdeel ‘De Verwondering’ waarover ik eerder schreef (hier en hier). Dat een goede, ondubbelzinnige en scherpe onderzoeksvraag de voorwaarde is voor een goed […]

  4. Hoe begeleid je onderzoek door leerlingen? « Dick van der Wateren's Blog - 06/09/2012

    […] en het onderdeel ‘De Verwondering’ waarover ik eerder schreef (hier en hier). Dat een goede, ondubbelzinnige en scherpe onderzoeksvraag de voorwaarde is voor een goed […]

  5. Crowdsourcing in het onderwijs: hoe je goed, snel en goedkoop verbeteringen kunt doorvoeren « Dick van der Wateren's Blog - 04/02/2012

    […] begonnen op deze blog met materiaal van de Leerlijn Onderzoeksvaardigheden op het ECL: klik hier>>. Ik zal binnenkort meer materiaal […]

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: