Flip de Klas en laat toetsen herkansen. Update

Flipping the Classroom verovert vanuit Amerika de wereld van het onderwijs. In Nederland staat het inmiddels bekend als Flip de Klas, ofwel totaal geflipt lesgeven. Al is het een oude werkwijze – ik huldigde dertig jaar geleden al het principe “Huiswerk maak je op school en de theorie neem je thuis door” – is lessen flippen tegenwoordig veel eenvoudiger geworden.
Ik ben heel enthousiast geworden van de vele mogelijkheden die ik met Flip de Klas heb om mijn lessen te differentiëren naar niveau, leerstijl en leertempo, mijn leerlingen eigenaar te laten worden van hun eigen leerproces en hen in aanraking te brengen met de beste docenten ter wereld.

Afgelopen week was ik op een heel inspirerende workshop, op initiatief van The Crowd. @JelmerEvers, @MariekeSimonis en @FransDroog, deelden hun ervaringen met zo’n 20 onderwijsgekken die van heinde en ver naar Helen Parkhurst in Almere waren gekomen.

Het principe van Flip de Klas is heel simpel. Het komt er op neer dat leerlingen thuis uitleg krijgen van de lesstof die ze in de volgende les van me krijgen. Die theorie kunnen ze uit het boek halen, of van websites als Wikipedia en gespecialiseerde pagina’s, maar ook in de vorm van korte filmpjes, die een onderdeel van de stof uitleggen. Veel van dit soort filmpjes zijn al overal beschikbaar. Het bekendst en meest succesvol zijn die van de Khan Academy en TED Ed. Je kunt het zo gek niet bedenken of er zijn filmpjes die ik zo voor mijn lessen kan gebruiken.
En als ik niet precies vind wat ik kan gebruiken, maak ik zelf een filmpje waarin ik de lesstof op mijn manier uitleg.

Differentiatie in de klas

Het voordeel van zo’n filmpje thuis bekijken is dat de leerlingen zich in hun eigen tijd en tempo de theorie en vaardigheden kunnen eigen maken. Als ze iets niet meteen begrijpen kunnen ze het filmpje net zo vaak afspelen als ze zelf willen.
Tijdens mijn les kunnen ze de aangeleerde theorie en vaardigheden oefenen waar ik bij ben. Ik heb zo veel beter in de gaten hoe ze werken, wat ze lastig vinden en waar ze extra hulp bij nodig hebben, dan wanneer ze thuis aan de slag gaan. Mijn rol is dus veranderd in coach en begeleider. Ik hoef niet meer een groot deel van mijn les te besteden aan uitleg, die voor sommige leerlingen te lang duurt en voor anderen weer te snel gaat.
Ook in de les werken leerlingen in hun eigen tempo. Degenen die de stof snel oppikken kunnen doorwerken en degenen die wat meer moeite hebben krijgen wat extra uitleg op maat.
De snelle leerlingen kunnen lessen missen en die tijd besteden aan een vak waar ze meer moeite mee hebben of aan een verbredingsproject. (Zie eerdere posts over het Talentproject op mijn school.)

Dit alles klinkt alsof ik al volop mijn lessen aan het flippen ben. In werkelijkheid heb ik pas de eerste voorzichtige stappen gezet en is dit ook een weergave van de ervaringen van Jelmer, Marieke en Frans. Jelmer Evers heeft inmiddels anderhalf jaar met deze methode gewerkt en al veel collega’s op zijn school en elders enthousiast gemaakt. Hij heeft gemerkt dat leerlingen enorm gemotiveerd worden doordat ze een grotere autonomie hebben dan in traditionele, klassikale lessen. Leerlingen die les krijgen van andere docenten, die (nog) niet flippen, doen ook hun voordeel met de filmpjes van Jelmer. Sommige leerlingen maken zelf filmpjes die weer in de les gebruikt kunnen worden.
Jelmer stelt het bekijken van de filmpjes niet verplicht. In zijn ervaring werkt het vertrouwen dat hij zijn leerlingen geeft het beste. Je laat merken dat je ze serieus neemt en geeft ze, binnen door jou bepaalde grenzen, autonomie.

@RheaFlohr, een aardrijkskundedocente uit het speciale onderwijs, die bij de Flip de Klas workshop was, ziet ongekende mogelijkheden voor de leerlingen met leer- en gedragsproblemen waar zij mee werkt. Ze maakt filmpjes die een rustige sfeer ademen, die bijvoorbeeld autisten weinig afleiding en een duidelijke structuur geven. Veel materiaal op YouTube is vaak te druk en chaotisch en daardoor kunnen veel zorgleerlingen de inhoud niet goed opnemen. Omdat ze haar leerlingen kent, kan ze haar presentaties precies op maat maken.
Ook op reguliere scholen, waar we in elke klas wel een of meer leerlingen hebben met adhd of een stoornis uit het autismespectrum, biedt de methode ongekende mogelijkheden ook zorgleerlingen optimaal te bedienen.

In zijn blog doet @FransDroog verslag van een eerste klein onderzoekje naar het effect van Flip de Klas. Hoewel te klein om statistisch significante uitspraken te doen, lijkt er sprake van een positief effect. In elk geval vinden de meeste leerlingen het prettig om op deze manier te leren.

Nadelen

Onlangs werd op mijn school aan alle vaksecties de vraag gesteld of ze interesse hadden in nederlandstalige films naar het voorbeeld van de Khan Academy. Sommige secties waren meteen enthousiast en anderen waren wat meer sceptisch. Een van de meest gehoorde bezwaren is dat het werkdrukverhogend zou zijn. Voor elke les een filmpje maken is veel werk, wordt gezegd, en we hebben het al veel te druk.
Nu is dat deels waar. Zeker in het begin, als je nog weinig routine hebt, is het maken van zo’n filmpje een klus. Inmiddels is er allerlei software waarmee dit kinderspel geworden is. De technische kant is kinderlijk eenvoudig. Wat in het begin veel tijd kost, is het scripten van de uitleg die je inspreekt. Maar in principe is het niet veel anders dan wat je al deed wanneer je iets op het bord uitlegde. Je schrijft of tekent en vertelt er wat bij. Je moet even wat handigheid krijgen bij het tegelijkertijd opnemen van je verhaal. Maar dat heb je snel genoeg onder de knie.

Werkdruk is voor mij een beetje een gevoelig punt. Ik heb dit jaar door allerlei omstandigheden, ziekte, zwangerschap en ontslag van collega’s, nogal wat op mijn bordje gekregen. Ik heb dit jaar aardrijkskunde, natuurkunde, wiskunde en nl&t gegeven in alle klassen behalve de brugklassen. Af en toe meer dan een volledige baan. Niet direct de omstandigheden waaronder een normaal mens, die enigszins bij zinnen is, met een nieuwe lesmethode gaat experimenteren.
Toch heb ik het maken van filmpjes niet als extra werkdruk ervaren. Ja, ik ben ’s avonds best moe, maar nu ik weet hoe het werkt, kost het maken van een filmpje van vijf tot tien minuten me niet meer tijd dan het voorbereiden van mijn les. Dat geldt met name voor stof die ik nog niet eerder gegeven heb, zoals statistiek en kansberekening. Misschien dat dat anders is voor iemand die die onderwerpen al 30 jaar geeft, maar voor mij was het heel handig. En als ik moe thuis kom, maar mijn lessen zijn gelukt, dan ben ik een tevreden ventje.

Proefwerken inhalen

Een gevoelig onderwerp, blijkt. Op mijn vorige blog hierover, met als gastschrijver mijn leerling Max, heb ik veel positieve reacties gekregen. Maar collega’s zeiden ook dat zij er zelf wel voor voelden maar dat de hel zou uitbreken als ze er op school over zouden beginnen. Daarbij komen allerlei argumenten voorbij, variërend van “werkdrukverhoging” tot “je beloont gemakzucht”, “je pampert ze” en “eindeloos herkansen maakt dat leerlingen niet het beste uit zichzelf halen”. Ik denk stiekem dat het eerste argument voor veel sceptici het belangrijkste is en dat die andere er een pedagogische draai aan geven.

Nog even de argumenten op een rijtje waarom ik ervoor ben leerlingen die een toets onvoldoende gemaakt hebben die te laten herkansen.
1. Mijn lessen zijn bedoeld om kennis en vaardigheden over te dragen.
2. Toetsen zijn ervoor om vast te stellen of iemand de stof voldoende beheerst, niet om leerlingen extra stress te geven.
3. Als iemand het nog niet voldoende beheerst, is dat een aanwijzing dat mijn uitleg en hulp niet voldoende waren of dat de leerling nog meer moet oefenen.
4. Als een leerling na een onvoldoende gewoon verder gaat met het volgende onderdeel is de kans groot dat hij vastloopt, omdat de basiskennis en -vaardigheden ontbreken.
5. Van de fouten die je in je toets hebt gemaakt kun je veel leren. Het cijfer is dan geen veroordeling, maar een uitnodiging om te leren. Straf fouten niet, maar beloon ze.
6. Leerlingen hoeven niet meer gestresst te zijn voor een proefwerk. Daardoor is het niet meer “de klas tegen de leraar” maar “de klas samen met de leraar”.
7. Herkansen is een prima manier om te differentiëren in de klas. Snelle leerlingen kunnen in minder tijd door de stof heen en aan de langzamere leerlingen kun je extra aandacht besteden.
8. Flip de Klas en toetsen herkansen vormen een ideaal huwelijk.
9. We moeten nu al vaak extra toetsen maken voor leerlingen die ziek waren tijdens een toetsmoment, al is het er maar een. Dat is nog meer het geval wanneer leerlingen ziek worden van proefwerkstress. We kennen allemaal voorbeelden van kinderen die letterlijk buikpijn of migraine krijgen van de stress voor een proefwerk. Daarmee vervalt wat mij betreft het werkdrukargument.
10. Als het nakijken van toetsen veel werk is, kun je het ook door de leerlingen laten doen. Dan leren ze meteen van hun fouten. Als je er open met hen over praat, zul je verrast zijn van de serieuze manier waarop ze bereid zijn met je samen te werken.

Misschien zijn er nog meer argmumenten voor herkansen te vinden. Geen van deze argumenten komen uit een idealistisch boekje van iemand die nog nooit voor de klas heeft gestaan. Ik heb alles zelf in de loop van veel jaren uitgeprobeerd.

Je zou kunnen tegenwerpen dat ik een naïeve kijk heb op leerlingen. Kinderen zijn nu eenmaal vaak niet gemotiveerd om te leren en als je het aan hen zelf over laat doen ze niets. Je kunt je afvragen waarom een kind niet gemotiveerd is. Wat zou je er zelf aan kunnen doen?
Hoe zou je je lessen spannender en uitdagender kunnen maken? Ik ben nog nooit een kind tegengekomen dat, wanneer ik het een-op-een vroeg, antwoordde dat het niet wilde leren. Ieder kind, iedere puber wil leren, ergens goed in worden, om een rol te kunnen spelen in de maatschappij. Leren is een natuurlijke activiteit van mensen en bijna alle andere dieren. Het probleem is niet dat ze niet willen leren, maar dat ze niet willen leren op de manier waarop het hen wordt aangeboden. (Bekijk in dit verband nog eens de TED talks van Sir Ken Robinson. Zie links hiernaast.)

Je kunt ook tegenwerpen dat een school bedoeld is,om kinderen voor te bereiden op de maatschappij. Die is hard. Je moet je steeds bewijzen. En examens met de bijbehorende stress horen daar bij. Daar kun je tegenin brengen dat een school inderdaad moet voorbereiden op de maatschappij en in die maatschappij accepteert geen enkele baas het dat je werk inlevert dat onder de maat is. Die zegt heus niet “Jammer. Je hebt een drie. Volgende keer meer je best doen.” (Deze tegenwerping heb ik ontleend aan een, ik dacht, Utrechtse pedagoge. Als iemand haar naam weet, houd ik mij aanbevolen.)
Bovendien – en dat was een argument van leerling Max – waarom moet je al examensess oefenen jaren voordat je eindexamen doet?
Ik wil daar aan toevoegen: “Wat toets je dan eigenlijk?”

Handige links

The Crowd Sluit je aan bij The Crowd! Bij The Crowd ben je in goed gezelschap. The Crowd is een open professionele leergemeenschap, een netwerk en een platform voor onderwijsprofessionals die de regie voor een levenlang leren zoveel mogelijk in eigen hand willen houden en samen willen werken aan inspirerend onderwijs voor de toekomst.

Blog van Frans Droog Hier houdt Frans ons op de hoogte van zijn ervaringen met Flip de Klas.

Khan Academy Watch. Practice. Learn almost anything for free. With over 3,200 videos on everything from arithmetic to physics, finance, and history and hundreds of skills to practice, we’re on a mission to help you learn what you want, when you want, at your own pace.

TED Ed Use engaging videos to create customized lessons. You can use, tweak, or completely redo any lesson featured on TED-Ed, or create lessons from scratch based on any video from YouTube.

Flip de Klas wiki. Uitleg en voorbeelden van toepassingen, discussies van gebruikers. Opgezet door Frans Droog onder auspiciën van The Crowd.
Flip the Classroom wiki. Amerikaanse wiki, waar weinig recente activiteit is, wat laat zien dat flippen daarginds al wat meer ingeburgerd is.
The Flipped Class Network. Hier gebeurt wat meer.
The flipped class: Myths vs Reality. Met bijdragen van de pioniers Jon Bermann, Jerry Overmyer en Brett Willie.

Filmpje van Jelmer over Gouden Eeuw Dit laat zien wat je kunt doen bij een geschiedenisles over de Gouden Eeuw.

Hogeremachtswortels. Voorbeeld van een van mijn wiskundefilmpjes.

Software om zelf filmpjes te maken

Voor iPad:
Educreations. Simpel in gebruik. Filmpjes worden naar een apart account geupload, waar je leerlingen ze kunnen bekijken.
Explain Everything. Gebruik ik zelf. Meer mogelijkheden. Uploaden bijvoorbeeld naar YouTube.

Voor pc en Mac:
Screenr. Gratis screencastprogramma. Just click the record button, capture your screen and voice, and share the link.
Camtasia voor pc en ScreenFlow voor de Mac. Beide zijn wat ingewikkelder programma’s waar films mee kunnen worden gemonteerd, met titels, extra geluidssporen enz.

Flippen op de universiteit
@CarstenLincke vroeg zich af hoe hij flippen kan gebruiken bij de opleiding van medische studenten en dokters. Hier een (onvolledig) lijstje links.
Flipping the university classroom
Wikipedia. Flip teaching
Twilight of the lecture Artikel in Harvard Magazine.
Flipping the Classroom: How to Embed Inquiry and Design Projects into a Digital Engineering Lecture. Artikel over de praktijk van flippen op de universiteit.
Debating the ‘Flipped Classroom’ at Stanford. Kritische geluiden van Stanford studenten. Leerzaam.
Coursera. Voor hoger onderwijs. Online lectures van amerikaanse topuniversiteiten Princeton University, Stanford University, University of California, Berkeley, University of Michigan-Ann Arbor, en University of Pennsylvania.
Don’t Lecture Me: Rethinking How College Students Learn
Blog van Jackie Gerstein, heel uitgebreid Flipped Classroom: The Full Picture for Higher Education

Over Dick van der Wateren

Ik sta voor de klas op het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem en begeleid dagelijks talentvolle en begaafde leerlingen die meer uitdaging nodig hebben, of coach leerlingen die een probleem hebben waar we samen een oplossing voor vinden. Daarnaast ontwikkel ik digitaal lesmateriaal en video's voor Flip de Klas. Buiten het onderwijs heb ik een jarenlange ervaring als aardwetenschapper (o.a. in Antarctica en Afrika) en wetenschapsvoorlichter. Werken met jongeren is mijn passie. Voor mij zijn pubers zo'n beetje de leukste mensen. Ze hebben een enorme levenslust, zijn creatief, hebben originele ideeën - soms op het bizarre af - en kunnen zich nog alle kanten op ontwikkelen. Ik beschouw het als een voorrecht aan die ontwikkeling te kunnen bijdragen.

3 Reacties naar “Flip de Klas en laat toetsen herkansen. Update”

  1. Ik zit dit met groeiende belangstelling te lezen en probeer te bedenken hoe ik van deze flippen principles gebruik kan maken in de opleiding van medische studenten en dokters – dank voor de inspiratie!

Trackbacks/Pingbacks

  1. Flip de Klas en laat toetsen herkansen. Update | Onderwijs in beweging | Scoop.it - 09/07/2012

    […] Flipping the Classroom verovert vanuit Amerika de wereld van het onderwijs. In Nederland staat het inmiddels bekend als Flip de Klas, ofwel totaal geflipt lesgeven. Al is het een oude werkwijze – ik huldigde dertig jaar geleden al het principe “Huiswerk maak je op school en de theorie neem je thuis door” – is lessen flippen tegenwoordig veel eenvoudiger geworden.Ik ben heel enthousiast geworden van de vele mogelijkheden die ik met Flip de Klas heb om mijn lessen te differentiëren naar niveau, leerstijl en leertempo, mijn leerlingen eigenaar te laten worden van hun eigen leerproces en hen in aanraking te brengen met de beste docenten ter wereld.  […]

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: